Czy istnieje możliwość skutecznego złożenia skargi na czynności komornika po upływie terminu do jej złożenia?

Zgodnie z art. 767 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego na czynności komornika przysługuje skarga do sądu rejonowego.
Art. 767 § 4 Kodeksu postępowania cywilnego stanowi, że:
Skargę wnosi się do sądu w terminie tygodniowym od dnia czynności, gdy strona lub osoba, której prawo zostało przez czynność komornika naruszone bądź zagrożone, była przy czynności obecna lub była o jej terminie zawiadomiona, w innych wypadkach – od dnia zawiadomienia o dokonaniu czynności strony lub osoby, której prawo zostało przez czynności komornika naruszone bądź zagrożone, a w braku zawiadomienia – od dnia dowiedzenia się przez skarżącego o dokonanej czynności. Skargę na zaniechanie przez komornika czynności wnosi się w terminie tygodniowym od dnia, w którym czynność powinna być dokonana. Odpis skargi sąd przesyła komornikowi, który w terminie trzech dni na piśmie sporządza uzasadnienie dokonania zaskarżonej czynności lub przyczyn jej zaniechania oraz przekazuje je wraz z aktami sprawy do sądu, do którego skargę wniesiono, chyba że skargę w całości uwzględnia, o czym zawiadamia sąd i skarżącego oraz zainteresowanych, których uwzględnienie skargi dotyczy.„.
Skutkiem wniesienia skargi po terminie jest odrzucenie skargi przez sąd, a więc skarga nie zostanie w ogóle rozpoznana merytorycznie z przyczyn formalnych.

 

Jednakże, w przeciwieństwie do innych środków zaskarżenia opisanych w Kodeksie postępowania cywilnego, odnośnie skargi na czynności komornika istnieje możliwość skutecznego złożenia skargi, pomimo przekroczenia tygodniowego terminu.
Podstawą prawną takiego twierdzenia jest art. 7673 w związku z art. 759 § 2 Kodeksu postępowania cywilnego.

 

Zatem zgodnie z art. 7673 Kodeksu postępowania cywilnego Sąd odrzuca skargę wniesioną po upływie przepisanego terminu, chyba że uzna, iż zachodzą podstawy do podjęcia czynności na podstawie art. 759 § 2. Przepis ten stanowi, że Sąd może z urzędu wydawać komornikowi zarządzenia zmierzające do zapewnienia należytego wykonania egzekucji oraz usuwać spostrzeżone uchybienia.
Tym samym daje to możliwość złożenia skargi na czynności po terminie, praktycznie w każdej sytuacji, gdy Komornik w jakiś sposób narusza prawo (także przez zaniechanie), bo z pewnością wówczas Sąd winien doprowadzić do „zapewnienia należytego wykonania egzekucji”.
Wymaga to oczywiście podania odpowiedniej podstawy prawnej i dobrego uzasadnienia takiej sytuacji tak, aby przekonać sąd, iż faktycznie zachodzą podstawy do wydania zarządzenia.

 

Bardzo ciekawie i, co najważniejsze, słusznie zinterpretował te normy prawne Sąd Najwyższy w uchwale Sądu Najwyższego – Izba Cywilna z dnia 23 maja 2012 r. III CZP 11/12, spostrzeżenia te są na tyle trafne, że wymagają zacytowania.
Sąd Najwyższy stwierdził, że „z treści art. 7673 KPC należy więc wysnuć wniosek, że jeżeli skarga podlegałaby odrzuceniu, ale zawiera – co sąd stwierdza (verbum legis: uznaje) – elementy stanowiące podłoże i postawę do podjęcia czynności przewidzianych w art. 759 § 2 KPC, to tracąc swą bezpośrednią funkcję jurysdykcyjną, a więc środka zaskarżenia, zachowuje moc środka inicjującego czynności w ramach nadzoru judykacyjnego. W opisanej sytuacji skarga na czynności komornika, pozbawiona – na skutek nieusuniętych lub nieusuwalnych wad – cech środka zaskarżenia unormowanego w art. 767 KPC, podlega konwersji; przekształca się w środek o charakterze pozajurysdykcyjnym, stając się – ze skutkiem wstecznym, od chwili wniesienia – skierowanym przez stronę bezpośrednio do sądu zawiadomieniem o uzasadnionej potrzebie wydania komornikowi odpowiednich zarządzeń (por. także art. 3 ust. 2 pkt 4 z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji).„.

 

Reasumując, skarga wniesiona po terminie może doprowadzić do oczekiwanego przez stronę rezultatu, ale ze względu na braki formalne przestaje być ona środkiem zaskarżenia, a więc trywializując to zagadnienie, traci niejako swą tożsamość. Niemniej jednak stanowi swoiste zawiadomienie o nieprawidłowościach postępowania egzekucyjnego, które sąd (stwierdzając, iż faktycznie są do tego podstawy) ma obowiązek usunąć poprzez wydanie odpowiednich zarządzeń.
Natomiast, jeśli sąd uzna, że nie ma podstaw do podjęcia czynności o których mowa w art. 759 § 2 Kodeksu postępowania cywilnego, wówczas powinien skargę odrzucić, gdyż w takiej sytuacji nie dochodzi do konwersji o której mowa powyżej.

 

Faktycznie prowadzi to do stwierdzenia, iż sąd powinien każdą skargę na czynności komornika, nawet złożoną po terminie, rozpoznać merytorycznie, bo odrzucenie skargi jest w tym wypadku również orzeczeniem o istocie sprawy, gdyż sąd jest zobowiązany zbadać, czy nie zachodzą przesłanki z art. 759 § 2 Kodeksu postępowania cywilnego.

 

adwokat Marcin Szumlański