Czy organy administracji publicznej i samorządowej mają obowiązek egzekwować wykonywanie decyzji obojętnych z punktu widzenia ich interesów?

 

Pytanie zamieszczone w tytule może wydawać się paradoksalne, ale niniejszy artykuł powstał właśnie ze względu na sprawę Klienta, który musiał „przymusić” organ administracji do wyegzekwowania decyzji.

 

Zacznijmy od kilku słów na temat stanu faktycznego. Otóż organ administracji wydał decyzję, którą nałożył na sąsiada wnioskodawcy obowiązek umożliwienia przeprowadzenia remontu elewacji ściany zewnętrznej budynku, poprzez wpuszczenie przez zobowiązanego właściciela gruntu ekipy remontowej na teren swojej nieruchomości.
Pomimo tego, że decyzja stała się prawomocna, sąsiad ekipy nadal nie wpuszczał.
Wnioskodawca interweniował we właściwym urzędzie, niestety dowiedział się, że urzędnicy nie wiedzą czy mogą cokolwiek zrobić.

 

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji(zwana dalej ustawą) określa m.in. sposób postępowania wierzycieli w przypadkach uchylania się zobowiązanych od wykonania ciążących na nich obowiązków, o których mowa w art. 2 ustawy oraz sposób prowadzenia postępowania egzekucyjnego.

 

Zgodnie z art. 2 § 1 ust. 10 ustawy egzekucji administracyjnej podlegają m.in. obowiązki o charakterze niepieniężnym pozostające we właściwości organów administracji rządowej i samorządu terytorialnego.
Kluczowym jest pojęcie wierzyciela, którym jest według ustawy podmiot uprawniony do żądania wykonania obowiązku w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym.
Równie ważne jest pojęcie zobowiązanego, a jest to podmiot, która nie wykonał w terminie obowiązku, w tym konkretnym przypadku o charakterze niepieniężnym.
Zgodnie z art. 3 ustawy egzekucję administracyjną stosuje się do obowiązków określonych w art. 2, gdy wynikają one z decyzji lub postanowień właściwych organów.
Z treści art. 5 ustawy wynika, że uprawnionym do żądania wykonania w drodze egzekucji administracyjnej obowiązków określonych w art. 2(a więc wierzycielem!) jest w odniesieniu do obowiązków wynikających z decyzji organów administracji rządowej i organów jednostek samorządu terytorialnego – właściwy do orzekania organ I instancji.
Z powyższego wynika wniosek, że wierzycielem jest w tym wypadku ten sam organ, który wydał decyzję.

 

Zgodnie z art. 6 ustawy w razie uchylania się zobowiązanego od wykonania obowiązku wierzyciel powinien podjąć czynności zmierzające do zastosowania środków egzekucyjnych.
W słowniku języka polskiego powinność jest określona jako obowiązek wynikający z pełnionej funkcji, a więc nie ma tu miejsca na swobodne uznanie.
Aby wzmocnić powyższą wykładnię należy przytoczyć orzeczenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 30 października 2008 r. I SA/Go 678/08 w którym Sąd stwierdził m.in.: „Brak obowiązku badania legalności decyzji nie uprawnia organu egzekucyjnego do odmowy oceny słuszności i celowości wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Zgodnie z art. 6 u.p.e.a., na wierzycielu egzekucyjnym spoczywa obowiązek podjęcia wszelkich czynności służących wykonaniu ustalonego obowiązku. Wprowadzenie takiej normy jest wynikiem założenia, że niewykonywanie ustalonego w orzeczeniu lub wynikającego z mocy prawa obowiązku podważa sens jego wprowadzania lub orzekania.(…) Zasady ogólne postępowania administracyjnego są zasadami postępowania egzekucyjnego. W szczególności dotyczy to zasad ogólnych, wymienionych w rozdziale drugim działu pierwszego kodeksu postępowania administracyjnego, w tym przede wszystkim zasad legalizmu (art. 6 k.p.a.), praworządności prawdy obiektywnej, wyważania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli (art. 7 k.p.a.), pogłębiania zaufania do organów Państwa (art. 8 k.p.a.) oraz informowania stron (art. 9 k.p.a.).”.

 

Jeszcze bardziej taką wykładnię wzmacnia analiza art. 6 § 2 ustawy, który stanowi, że na bezczynność wierzyciela w podejmowaniu odpowiednich czynności zmierzających do zastosowania środka egzekucyjnego służy skarga podmiotowi, którego interes prawny lub faktyczny został naruszony w wyniku niewykonania obowiązku.
Jest to również oczywiście narzędzie dla obywatela, aby wymusić działanie organu będącego wierzycielem.

 

Co więcej akurat w opisywanej sprawie organ, który wydał decyzję jest nie tylko wierzycielem, ale i organem egzekucyjnym.
Wynika to z treści art. 20 § 1 pkt 2 ustawy, który stanowi, że organem egzekucyjnym w zakresie egzekucji administracyjnej obowiązków niepieniężnych jest właściwy organ jednostki samorządu terytorialnego w zakresie zadań własnych, zadań zleconych i zadań z zakresu administracji rządowej oraz obowiązków wynikających z decyzji i postanowień z zakresu administracji publicznej wydawanych przez samorządowe jednostki organizacyjne.
Na koniec warto jeszcze zauważyć, że art. 26 § 4 reguluje sytuacje, gdy wierzyciel jest jednocześnie organem egzekucyjnym, wtedy taki organ ma przystąpić z urzędu do egzekucji na podstawie tytułu wykonawczego przez siebie wystawionego, a zatem nie powinien czekać na wniosek osoby zainteresowanej.

 

Podsumowując zwracam uwagę, że jednostka samorządu terytorialnego ma obowiązek egzekwować wykonanie nie tylko decyzji, które są dla niej potrzebne czy też korzystne. Organy państwowe mają obowiązek doprowadzać do wykonania wszystkich swoich decyzji, także takich, które są obojętne z punktu widzenia interesu konkretnej jednostki administracyjnej.

 

Tak też ostatecznie stało się w opisywanej sprawie.

 

adwokat Marcin Szumlański