Określenie sposobu wystąpienia za spółki partnera (wspólnika) spółki partnerskiej i możliwość wstąpienia nowego partnera w miejsce występującego oraz podział majątku spółki.

 

Zbyt długi tytuł wpisu wynika z szeregu problemów, które należało rozwiązać przy przeprowadzaniu takiej właśnie „operacji”, gdyż wpis ten jest inspirowany konkretną sprawą.
Klient przedstawił umowę spółki partnerskiej zawartej w formie aktu notarialnego i przedstawił wyżej opisane problemy celem ich rozwiązania i przeprowadzenia skutecznej i szybkiej procedury wystąpienia jednego z partnerów, podziału majątku spółki i wstąpienie nowego partnera.

 

Według dyspozycji art. 61 Kodeksu spółek handlowych w związku z art. 89 Kodeksu spółek handlowych, wspólnik może wypowiedzieć umowę spółki zawartej na czas nieoznaczony, na sześć miesięcy przed końcem roku obrotowego. W przypadku opisywanym zastosowanie się do tej normy prawnej spowodowałoby konieczność trwania spółki zbyt długo w stosunku do oczekiwań.
Przepis wskazany powyżej jest tzw. przepisem względnie obowiązującym, a to znaczy, że jego zastosowanie może być wyłączone lub ograniczone wolą stron. Normy te są stosowane, gdy strony nie uregulowały stosunku prawnego we własnym zakresie. W opisywanym przypadku partnerzy nie uregulowali w umowie sposobu wystąpienia ze spółki. Zatem, aby nie stosować się do tej niekorzystnej – z perspektywy tej konkretnej sytuacji – normy prawnej, należało zmienić umowę spółki, czyli uregulować tę sytuację we własnym zakresie, w sposób najbardziej użyteczny dla występujących okoliczności.
Należy zaznaczyć, że doktryna prawnicza, przyjmuje możliwość zmiany terminu wypowiedzenia: „Wspólnicy mogą przyjąć inny okres na określenie roku obrotowego spółki. Nie ma przeszkód, aby w umowie zawrzeć postanowienia o krótszych terminach wypowiedzenia.” [Kidyba Andrzej komentarz LEX/el. 2009 Komentarz bieżący do art. 61 kodeksu spółek handlowych].

 

Ponieważ umowa spółki została zawarta w formie aktu notarialnego, mogłoby się wydawać, że i jej zmiana musi być uczyniona w takiej formie, co byłoby niecelowe ze względu na czas i koszty takiej operacji.
Zgodnie z prawem, a w szczególności zgodnie z art. 77 § 1 Kodeksu cywilnego w związku z § 2 tego przepisu mając na uwadze poglądy doktryny o tzw. „formie przypadkowej” oraz ze względu na dyspozycję art. 92 Kodeksu spółek handlowych w niniejszej sytuacji do zmiany umowy wystarczy forma pisemna pod rygorem nieważności.
Według art. 77 § 1 Kodeksu cywilnego: „Uzupełnienie lub zmiana umowy wymaga zachowania takiej formy, jaką ustawa lub strony przewidziały w celu jej zawarcia.”. Można by wnioskować, że ponieważ strony zawarły umowę w formie aktu notarialnego, to muszą każdą zmianę tej umowy zawierać w tej formie, ale byłoby tak tylko wtedy, gdyby w przedmiotowej umowie strony umówiły się, że wszelkie zmiany tej umowy będą zawierane w formie aktu notarialnego lub gdyby w umowie przedwstępnej umówiły się na zawarcie przedmiotowej umowy w formie aktu notarialnego (tzw. pactum de forma).[Korus K. komentarz LEX/el. 2003 Komentarz do art. 77 kodeksu cywilnego].
Podobnie taka forma byłaby konieczna, gdyby nie zmiana treści art. 92 Kodeksu spółek handlowych, który uprzednio nakładał obowiązek zawierania umowy spółki partnerskiej w formie aktu notarialnego. Według obowiązującego obecnie art. 92 Kodeksu spółek handlowych umowę spółki partnerskiej należy zawrzeć w formie pisemnej pod rygorem nieważności.
Według wspomnianego poglądu o tzw. „formie przypadkowej” zawarcie umowy w określonej formie, nie jest jednoznaczne z umówieniem się stron, co do formy umowy, a więc strony nie nakładają na siebie obowiązku przestrzegania – przykładowo – formy aktu notarialnego dla zmian umowy zawartej w takiej formie.
Niezbędnym minimum, które strony muszą zachować jest obligatoryjna forma ustawowa, co w powyższym przypadku oznacza konieczność zachowania formy pisemnej pod rygorem nieważności.
Wobec powyższego uprawniony jest wniosek, że dla przeprowadzenia odpowiedniej zmiany wystarczy, aby strony zawarły aneks do przedmiotowej umowy w formie pisemnej pod rygorem nieważności.

 

Kolejnym krokiem po zmianie umowy spółki w powyższy sposób będzie wypowiedzenie tejże umowy przez partnera, który chce ze spółki wystąpić, z zachowaniem terminu określonego w zmienionej umowie.
Na podstawie art. 61 § 3 w związku z art. 99 Kodeksu spółek handlowych dla dokonania skutecznego wypowiedzenia umowy spółki konieczne jest złożenie oświadczenia w formie pisemnej pozostałym partnerom (wspólnikom).

 

Pozostali partnerzy w celu utrzymania spółki w zmienionym składzie osobowym powinni – najpóźniej przed upływem terminu wypowiedzenia – podjąć jednomyślną uchwałę o kontynuacji spółki. „Uchwała wspólników może mieć postać zwykłą, jak również może być dokonana przez pisemne uzgodnienie.” [Kidyba Andrzej komentarz LEX/el. 2009 Komentarz bieżący do art. 64 kodeksu spółek handlowych].
Przy czym wystąpienie partnera będzie wymagało zmiany umowy spółki; zmiana składu osobowego oraz zmianę firmy spółki, poprzez wykreślenie nazwiska występującego partnera (jeśli tak jak w tej sprawie było wymienione w nazwie).
Wymagana zmiana umowy spółki będzie oczywiście możliwa w sposób określony powyżej.

 

Zgodnie z art. 65 § 1 w związku z art. 99 Kodeksu spółek handlowych w razie wystąpienia partnera (wspólnika) ze spółki wartość udziału kapitałowego partnera oznacza się na podstawie bilansu, uwzględniającego wartość zbywczą majątku spółki.
W opisywanej sytuacji jako dzień bilansowy należy przyjąć dzień, w którym upłynął termin wypowiedzenia.
Według art. 65 § 3 w związku z art. 99 Kodeksu spółek handlowych udział kapitałowy obliczony w sposób powyższy powinien być wypłacony w pieniądzu.
Słowo „powinien” w akcie prawnym nie oznacza konieczności, a raczej wyraża oczekiwanie Ustawodawcy, który wskazuje niejako, pożądany, a nie obligatoryjny stan.
Wobec tego strony mogą umówić się inaczej i podzielić majątek spółki w sposób przez siebie wybrany, uwzględniając wysokość udziałów, a ewentualne niedobory uzupełnić w formie pieniężnej. Podsumowując partnerzy będą mogli podzielić się majątkiem spółki w drodze osobnej umowy w taki sposób jaki uznają za najbardziej celowy.

 

Upływ terminu wypowiedzenia, który spowoduje wystąpienie jednego z partnerów ze spółki, zaktualizuje obowiązek zgłoszenia do rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego zmiany danych określonych w art. 93 § 1 Kodeksu spółek handlowych.
Zgodnie z dyspozycją art. 93 § 3 Kodeksu spółek handlowych, również zmiany umowy spółki opisane wcześniej, należy zgłosić sądowi rejestrowemu.

 

Wstąpienie nowego partnera do spółki jest możliwe poprzez zmianę umowy spółki – zgodnie z wcześniejszymi wywodami – wystarczająca będzie forma pisemna pod rygorem nieważności.
Po wstąpieniu nowego partnera do spółki możliwa, ale niekonieczna będzie zmiana firmy poprzez dodanie nowego nazwiska.
Zmiany te, zgodnie z art. 93 § 3 Kodeksu spółek handlowych, obligatoryjnie należy zgłosić sądowi rejestrowemu(zgłoszenie aktualizacyjne).

 

adwokat Marcin Szumlański